© 2012 Charlotte Lefferts 20120620-231704.jpg

Phnom Penh

Het is 6 uur met de bus van Siem Reap naar Phom Phen, de hoofdstad van Cambodja. In de bus Karaoke. Vreselijk. Landschappelijk is de route weinig interessant. Platte velden zo ver je kan zien. Her en der verspreid tropische bomen en loslopend vee. De velden zijn drassig en worden voor een groot deel gebruikt voor de teelt van rijst. Langs de weg de karakteristieke hutten op hoge palen. Mensen scharrelen om hun schamele bezit heen. In de dorpjes vele, vele tentjes waar allerlei onbeduidends wordt verkocht. Op de weg geldt de wet van de sterkste. Onze bus is sterk. Zij haalt voortdurend in en komt daarbij ver op de rijbaan van het tegenovergestelde verkeer. Dat verkeer wijkt maar uit. Er wordt geen vaart geminderd. Het gaat veelal om onvoorstelbaar volgeladen brommers. Met 4 mensen, of achterop 2 dode varkens. Met veertig rieten manden of pannen. Wel 4 meter hoog en 3 meter breed, de daaronder nauwelijks zichtbare bestuurder. Er wordt gestopt in provincieplaat Kampong Thom. Een gebruikelijke bende. Verkopers van geroerbakte sprinkhanen, met groene of rode pepers. Wij bedanken glimlachend. Vitrines met stapels bankbiljetten. Waardeloze Riels, maar ook Amerikaanse dollars. Kennelijk wordt er niet gestolen. Bergen met nagemaakte horloges. Mido, Longines, Omega, Rado, noem het maar op. Very plenty glimmming, bling, bling. Dit doet het ergste vrezen voor de Longines die wij in Battambang kochten en waarvan wij nog niet weten of hij vals is. Wij hebben een vermoeden. In ieder geval is die niet bling-bling en mooi. En dan opeens…echte Illy koffie!
Madam, you buy? Madame tuk-tuk? Madame eat? Welkom in Phnom Penh, Heuvel van Penh, gesticht in 1372 toen Vrouwe Yeah Penh een drijvende Koki-boom uit de rivier haalde waar zij vier boeddha beeldjes in vond. Zij bouwde daarom een heiligdom boven op de heuvel, dat uitgroeide tot een stad. Onder het Franse kolonialisme werd Phnom Penh weer de hoofdstad. Tijdens het regime van de Khmer Rouge werden alle bewoners (ruim twee miljoen) uit de stad verdreven. Hoogtijd om van de stad te proeven, nadat wij ons in het hotel hebben geïnstalleerd. Op de kamer hangt weer het gebruikelijke bordje dat wij geen wapens of handgranaten in de kamer mogen hebben. Je mag hier ook niets. Die spullen mogen wij ook niet meenemen naar het later nog te bezoeken genocidecentrum.
De stad ligt aan de Tongle Sap rivier. Die rivier heeft iets bijzonders. In het regenseizoen stroomt hij de ene kant op, in het droge de andere. De boulevard aan de Tongle Sap rivier is overvol met mensen, lopend of rijdend. Auto’s, brommers, tuk-tuks en cyclo’s rijden bijna aan elkaar vast geplakt achter elkaar, niet in twee keurige rijen, maar zigzaggend door elkaar, soms wel met vijf of zes naast elkaar. De overkant van de weg lijkt onbereikbaar. Als er een klein gaatje valt stappen wij moedig de straat op. Wel even schrikken als je het verkeer luid toeterend op je af ziet komen. Het voelt alsof we de Perifirique oversteken. Gelukkig halen we heelhuids de overkant. Zij stoppen niet, maar rijden gewoon om je heen. De stad ademt een Franse sfeer uit; mediterrane gebouwen in pastel tinten, brede boulevard met bomen. Overal word je naar binnen gelokt. De beroemde Franse ambassade ligt nog immer verborgen achter een witte muur. Uit deze ambassade werden in 1975 de laatste westerlingen geëvacueerd. Een bezoek aan de Elephant bar in het duurste hotel van de stad is een must. Zij heeft een hoog koloniaal niveau. Wij bezoeken verder onder meer het Koninklijk paleis en het Nationale museum. Als je het paleis in Bangkok hebt gezien valt dit paleis wat tegen. Alles is minder. Daar kan de Zilveren pagode met een vloer van 5,5 ton zilver en een gouden Boeddha van 90 kilo met 20.000 diamanten niet aan af doen. Wel leuk dat de zilveren platen die de vloer bedekken met plakband aan elkaar zitten. Het Nationaal museum daarentegen is prachtig. Honderden indrukwekkende beelden uit de 7-13 eeuw bevat het. Tot slot is het slenteren door de stad heerlijk. Veel tuk tuk bestuurders wachten luierend in hun tuk op een klant, in de hoop een paar schamele dollars te verdienen. In het regenseizoen zijn er niet veel toeristen en valt er dus weinig te verkopen logisch dat we de hele dag nageroepen worden. “You buy, only one dollar, I buy food”. De Russische en vooral (het gebouw van) de Centrale markt zijn fantastisch. Wel moet je bij de hoge temperaturen en luchtvochtigheid af en toe sissend bijkomen onder een airconditioning.
Het bezoeken van de Killing Fields en de beruchte gevangenis S21 is onontkoombaar. We bereiden ons voor door nogmaals de gelijknamige oscar winnende film uit 1984 te bekijken, die nog altijd heftig is. De killing fields die wij bezoeken heet Choeung Ek. In stilte lopen we over het terrein waar stukjes bot en kleding bij regen nog altijd naar boven komen, alsof de geesten geen rust hebben. Ondertussen luisterend naar de geschiedenis en de verhalen van overlevenden van het schrikbewind van de Khmer Rouge. S21 is ook indrukwekkend. De gevangenis toont foto’s van gevangenen. Honderden. Volwassenen, maar ook kinderen. Iedereen wordt gemarteld om ‘bekentenissen’ af te dwingen. We lopen langs de vele kamers van het voormalige schoolgebouw, waar nog steeds ijzeren bedden staan waar de gevangenen aan vastgeketend werden voordat de marteling begon. Aan de wanden foto’s van de laatste 14 doodgemartelde en geschoten gevangenen. Op de binnenplaats staat een houten geraamte wat op een schommel lijkt. In plaats van een schommel werd aan de haken een gevangene,met de armen op de rug gehangen. Aan de armen werd hij vervolgens omhoog gehesen. Als hij dan bewusteloos raakte werd hij met water weer bij kennis gebracht en werd het proces herhaald. Ook de andere martelwerktuigen zijn zo primitief. Bijlen schoffels etc. De waanzin ten top. Als je deze gevangenis en de martelingen overleefde werd je afgevoerd naar ‘ je nieuwe woonplaats’, een van de graven van Choeung Ek en doodgeknuppeld met alles wat voor handen was. Niet doodschieten, dat zou maar kostbare kogels kosten. Kinderen werden bij de voeten gepakt en tegen een speciale boom doodgeslagen. Dit is slechts een van de 300 killing fields die er in het land gevonden zijn. Wat een moedeloos gevoel krijg toch van ‘wat de mensen elkaar zoal kunnen aandoen’. Het laagje vernis van ons allen is zo dun. Wat is het toch gevaarlijk om bevolkingsgroepen, klassen, rassen, godsdiensten of wat dan ook te deklassificeren en demoniseren. De mens zal nooit leren. ‘Fijn’ weetje is nog dat het gehele ‘geciviliseerde’ westen, China en Thailand Pol Pot en de Khmer Rouge nog tot 1993 voluit bleven steunen. Zij waren door het communistische Vietnam in 1979 teruggedreven tot in het oerwoud dat grenst aan de grens met Thailand. Alles beter dan Vietnam zal wel de gedachte zijn geweest. In de wetenschap dat Pot Pot en de zijnen in een paar jaar tijd 2 – sommige bronnen spreken over 3 – miljoen mensen hadden vermoord bewerkstelligde het westen en China onder meer dat de Rode Khmer tot 1993 zijn zetel in de Verenigde Naties behield en werd gezien als de legitieme regering van Cambodja. Problematisch in het huidige Cambodja is verder dat de huidige sinds 1985 zittende premier destijds kaderlid van de Khmer Rouge was en dat de vorige koning (Sihanouk) in de zeventiger jaren eveneens de kant van deze club koos. Allemaal was dit politiek best verklaarbaar. Zo werd de koning in 1970 afgezet door de door het westen gesteunde corrupte maarschalk Lon Nol. Bovendien hebben de heren op enig moment natuurlijk afstand genomen van de Khmer Rouge. Het helpt toch allemaal niet heel erg voor het verwerken van een trauma door de bevolking.
Dit dramatische verleden heeft de voedingsbodem gelegd voor de grote armoede in dit land. Er zijn naar schatting nog steeds 20.000 straatkinderen in alleen al Phnom Penh. Bijkomend probleem is dat er in Cambodja – vooral zichtbaar in Phnom Penh – ook een rijke toplaag is. In Phnom Penh rijden vele dikke nieuwe auto’s. De meer dan 100.000 dollar kostende Range Rover is het statussymbool bij uitstek. Wel een beetje navrant waar het gemiddelde jaarinkomen rond de 450 dollar per jaar ligt. Cambodja is weliswaar geen kolonie meer maar wordt de facto wel geknecht door zowel de binnenlandse rijken als de rijke buitenlandse investeerders ( waaronder nadrukkelijk China en Zuid-Korea). Je kunt je nauwelijks voorstellen dat dit goed blijft gaan. Althans dat is de mening van veel Cambodjanen die wij spraken.

20120620-231121.jpg

20120620-231132.jpg

20120620-231157.jpg

20120620-231209.jpg

20120620-231219.jpg

20120620-231224.jpg

20120620-231238.jpg

20120620-231249.jpg

20120620-231301.jpg

20120620-231314.jpg

20120620-231327.jpg

20120620-231335.jpg

20120620-231342.jpg

20120620-231359.jpg

20120620-231414.jpg

20120620-231427.jpg

20120620-231503.jpg

20120620-231511.jpg

20120620-231522.jpg

20120620-231536.jpg

20120620-231547.jpg

20120620-231605.jpg

20120620-231619.jpg

20120620-231632.jpg

20120620-231704.jpg

One Comment